الملا فتح الله الكاشاني
210
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي )
ايشان بطريق اولى بعد از آن ديگر باره از وصيت لقمان خبر مىدهد و ميگويد كه فرزند خود را گفت * ( يا بُنَيَّ ) * اى پسرك من * ( إِنَّها ) * بدرستى كه فعله يعنى كردارى كه ادمى را باشد يا خصلتى كه مر او را است از خير و شر * ( إِنْ تَكُ ) * اگر باشد در خوردى * ( مِثْقالَ حَبَّةٍ ) * همسنگ دانه * ( مِنْ خَرْدَلٍ ) * از سپند كه اصغر حبوبست * ( فَتَكُنْ ) * پس باشد آن * ( فِي صَخْرَةٍ ) * در زير سنگ بزرگ يعنى در مكانى كه اخفى و احرز باشد مانند جوف صخرهء عظيمه كه حبه در آن اخفى است و استخراج آن از آن ابعد و يا در تحت صخرهء سبز كه آن را صما گويند كه در زير هفتم زمينست و آن سجين است كه اعمال كفار در آن مكتوبست * ( أَوْ فِي السَّماواتِ ) * يا در آسمانها باشد با وجود رفعت وسعت آن يعنى در اعلاى مكان كه محدب سماواتست * ( أَوْ فِي الأَرْضِ ) * يا در زمين يعنى در اسفل مكان كه مقعر ارض است * ( يَأْتِ بِهَا اللَّه ) * بياورد خدا آن را و حاضر گرداند در موقف حساب و بر آن حساب كند * ( إِنَّ اللَّه لَطِيفٌ ) * بدرستى كه خداى باريك دانست بر وجهى كه علم او بر هر خفى احاطه كرده است * ( خَبِيرٌ ) * دانا بكنه هر چيزى قتاده گفته كه لطيفست باستخراج حبه و خبير بمستقر ان از مقاتل نقلست كه پسر لقمن را گفت كه ايپدر اگر من در نهان گناه خردى كنم خدا آن را با روى من آورد و مرا به آن عتاب نمايد لقمن فرمود يا بنى انها ان تك الايه و در روايت ديگر آمده كه پدر را گفت رايت الحبة تكون فى مقل البحر اى مقاصد أ يعلمها اللَّه فقال انها اى التي سألتني عنها ان نك الايه يعنى چه مىگويى در اينكه حبه فرو رفته باشد در تك دريا خدا آن را داند جواب داد كه آن حبه كه از من سؤال ميكنى اگر در ميان صخره يا در اعلا و اسفل مكنه باشد آن را بياورد و حساب كند و عياشى باسناد خود از ابن مسكان نقل كرده كه جعفر ابن محمد الصادق ( ع ) فرمود كه اياكم و المحقرات من الذنوب فان لها من اللَّه طالبا لا يقولن احدكم اذنب و استغفر فان اللَّه يقول * ( إِنَّها إِنْ تَكُ ) * الاية يعنى بر شما باد كه حذر كنيد از گناهان خورد چه آن را بنزديك خدا جويندهء هست نبايد كه يكى از شما گويد كه گناه كنم و استغفار نمايم از آنچه خداى تعالى فرموده كه انها ان تك تا آخر و بدانكه ذكر سماوات و ارض بعد از ذكر صخره با آنكه صخره ناچار است كه در زمين باشد بر وجه تاكيد است كقوله تعالى اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ خَلَقَ الإِنْسانَ مِنْ عَلَقٍ * ( يا بُنَيَّ ) * اى پسرك من * ( أَقِمِ الصَّلاةَ ) * بپايدار نماز را بميقات آن با اركان و شرايط تا نفس تو كمال يابد * ( وَأْمُرْ بِالْمَعْرُوفِ ) * و امر كن بنيكويى * ( وَانْه عَنِ الْمُنْكَرِ ) * و باز دار از منكر و ناشايست تا ديگران از تو كامل شوند معروف آنست كه موافق شرع و عقل باشد و منكر آنچه مخالف آن باشد * ( وَاصْبِرْ ) * و شكيبايى كن * ( عَلى ما أَصابَكَ ) *